Strona - Patrick Ruch (1)

Grzyby w przeciwieństwie do bakterii są eukariontami ( ich komórki zawierają skomplikowane organy życiowe takie jak np. jądra spotykane w komórkach zwierzęcych i komórkach roślin). Jakkolwiek niektóre grzyby przypominają rośliny - dzisiejsza nauka ewidentnie wskazuje że grzyby są bardziej podobne do zwierząt niż do roślin.

Większość grzybów zbudowana jest z mikroskopijnych komórek, tworzących sploty ( hyphae) które rozgałęziają się w ziemi lub innych substratach np. drewnie, innych grzybach, roślinach, ciałach zwierząt, i rozrastają się tworząc tzw. mycelium (grzybnię). Grzybnia w odpowiednich warunkach wytwarza swoje owocniki. Dla zdobycia nowych terytoriów, grzyby produkują niezliczoną ilość zarodników, będących odpowiednikami nasion wytwarzanych przez rośliny. Ta wielka liczba zarodników jest potrzebna, dlatego że tylko ich niewielki ułamek procenta znajdzie odpowiednie warunki do założenia nowej koloni i do wytworzenia nowego grzyba. Ciekawostką jest że jeden Borowik szlachetny wytwarza w swoim parudniowym życiu tyle sporów, że jeżeli wszystkie odniosłyby sukces rozrodczy, zbiór wszystkich owocników trzeba by było zapakować do pociągu towarowego o długości 500km !

Grzyby blaszkowe wytwarzają swoje zarodniki (spory) na powierzchni blaszek. Ta delikatna struktura posiada ogromną powierzchnię po to aby wyprodukować jak najwięcej zarodników. Te zarodniki są ochraniane od góry u podstawczaków przez kapelusz.

Niektóre grzyby produkują swoje zarodniki w tzw. porach (borowiki, koźlarze itp.), kolcach czy zębach tak jak kolczaki, albo w środku tak jak purchawki, purchawice, piestraki. Są także grzyby których spory są wytwarzane w małych, przypominających nasiona peridiolach ( Kubek prążkowany – Cyathus stratus). Budowa grzybów i ich owocników jest bardzo zróżnicowana; mają różne kształty i wymiary od ogromnej, kulistej Purchawicy olbrzymiej ( Calvatia gigantea) po mikroskopijne rozmiary tak jak Penicilina.

Klasyfikacja grzybów

Te większe grzyby są dzielone na dwie zasadnicze klasy różniące się sposobem produkowania sporów.
Ascomycetes - woreczniaki – produkują swoje zarodniki w podłużnych tworach zwanych workami (asci). Podstawczaki czyli Basidiomycetes produkują zarodniki na zewnątrz ( blaszki, rurki) na tzw. podstawkach ( basidium).

Rola grzybów w przyrodzie

Nie byłoby życia na ziemi jeśli nie byłoby grzybów. Większość grzybów jest saprotrofami, żyją na martwej substancji organicznej takiej jak liście, martwe drewno. Te grzyby spełniają ważną rolę w przyrodzie, rozkładają materię organiczną przekształcając ją w substancje nieorganiczne wykorzystywane następnie przez rośliny.

Inne grzyby są symbiontami tworzącymi mikoryzę z drzewami lub roślinami. Grzyby te pomagają, poprzez mycelium połączone z korzeniami drzewa, w dostarczeniu roślinie pokarmu i najważniejszej do rozwoju - wody.
Osobną grupę stanowią grzyby pasożytnicze spotykane na żywych organizmach roślin, zwierząt ( m.in. owadów) a także innych grzybów.
Są także grzyby drapieżne (Hyphomycetes) ale o tym innym razem.
Większość, ponad 90% wszystkich znanych roślin, ma swojego symbionta grzybowego. Bez niego nie rośliny nie mogłyby przetrwać.
Zaobserwowano do dzisiaj, około 1000 gatunków owadów które są ściśle uzależnione od grzybów, które są dla nich pokarmem lub schronieniem. Pisząc to myślę także o sobie – moje życie bez grzybów z rzędu Boletales, czy rodzaju Psilocybe i innych, wartych fotografii i skosztowania byłoby puste.

Grzyby i ich zastosowanie

Bez grzybów nie byłoby biotechnologii, wódki i chleba. W browarach i piekarniach od tysięcy lat używa się grzybów (drożdże) które przetwarzają cukry na alkohol i dwutlenek węgla. W poprzednim wieku fermentacja została zastosowana w produkcji antybiotyków i cyclosporius używanego przy transplantacji ludzkich organów i zapobiegającego odrzucaniu przeszczepów. Enzymy produkowane przez grzyby używane są w produkcji tekstyliów , żywności, proszków do prania itp. Jadalne grzyby uprawiane przez człowieka to ogromne multidolarowe przedsiębiorstwo ale jak na dzisiaj ogranicza się jedynie do saprofitów czyli grzybów rosnących na martwej organicznej masie.
Grzyby od dawna były i zawsze będą używane w medycynie i rytualnych obrzędach.
Grzyby w przyszłości zastąpią wiele nieorganicznych substancji jeżeli dobrze będą poznane. Więc do lasu Panowie i Panie, do lasu!!!

Liczebność grzybów

Nie wiemy dokładnie jaka jest liczba istniejących aktualnie gatunków grzybów.
Nie jest możliwe by przewidzieć kiedy i w jakim miejscu mogą się pojawić z roku na rok. Czasem grzyby pojawiają się tylko w określonych warunkach i w określonym czasie ….. dlatego bardzo łatwo można je przeoczyć, zwłaszcza że grzyby ( z pewnymi wyjątkami ) produkują nietrwale owocniki rozkładające się w przeciągu paru dni. Nie jest także wiadomo ile jest rodzajów grzybów, bo ich większość ma wymiary mikroskopijne.
Oblicza się, że ilość gatunków grzybów może sięgać liczby 1500 000. Z tej liczby do dzisiaj poznanych jest tylko około 75000 gatunków. Zachodnie publikacje podają około 8000 różnych grzybów makroskopowych ( tych widocznych gołym okiem). To bardzo duża liczba. W porównaniu do znanych w Anglii gatunków ptaków (552) owadów (1034) i kwiatów (2300) widać ogromną różnicę.

Grzyby są podatne na zmiany klimatyczne i działanie człowieka. Wyrąb lasów powoduje, że grzyby rosnące w symbiozie z drzewami szybko zanikają. Np. w Niemczech, w tamtejszym Szwarcwaldzie, niegdyś występowały znaczne ilości kurek ( Cantharellus cibarius). Dzisiaj grzybów tych na terenie Szwarcwaldu nie spotyka się. Przyczyną zanikania grzybów może być także nadmierne zbieractwo dla celów komercyjnych, dlatego w Anglii obowiązuje prawo dotyczące zbierania leśnych (i nie tylko) grzybów. Zostało ono wprowadzone 4 września 1998 i znane jest pod nazwą Code of Condukt Na zbieranie płodów leśnych nałożono istotne ograniczenia. Znaczna liczba lasów angielskich jest własnością prywatną lub różnych organizacji. Większość to rezerwaty przyrody z ograniczonym dostępem dla przeciętnego człowieka. Te które są dostępne mają wyznaczone ścieżki, po których należy się poruszać ( ich przekraczanie jest zabronione). Zakazuje się niszczenia i zbierania jakichkolwiek roślin i grzybów. Wstęp na prywatną własność bez zezwolenia jest zabroniony przez angielskie prawo (trespass). Złamanie tego prawa może się skończyć aresztem i grzywną (lub więzieniem gdyby ktoś odważył się zbierać grzyby w królewskich lasach). Każdy tu respektuje prywatną własność, a ci którzy ja ochraniają, często mają dubeltówki (pistolety są zabronione).

Mimo, że prawo angielskie jest skomplikowane a praca leśniczych nie zawsze pozwala na szpiegowanie tych którzy odwiedzają lasy dla rekreacji i kontaktu z naturą, to osoby zbierające grzyby jadalne boją się nie tyle przepędzenia z lasu ale raczej wyśmiania. Należy tu dodać, że ubezpieczenie na życie i ubezpieczenie zdrowotne nie obejmuje przypadków zatrucia grzybami nie zakupionymi w sklepach. Stąd większość Anglików nie przepada za zbieraniem grzybów – powód jest oczywisty - wielki rachunek ze szpitala w przypadku zatrucia grzybami uzbieranymi w lesie.

Zezwolenia na zbieranie są wydawane tylko dla mykologów i innych specjalistów – z prostej przyczyny – w interesie nauki (ale nawet tu obowiązują restrykcje). Dla innych osób wstęp do lasów jest wzbroniony. Można sobie wyobrazić następującą sytuację: człowiek nie będący mykologiem idzie do angielskiego urzędu miasta lub gminy i prosi o zezwolenie na zbieranie grzybów w określonym lesie. Odpowiedz jest najczęściej taka: - A idźże pan do cholery, zatrujesz się pan i mnie będą po sądach ciągać! W ciągu mojej kariery zbieracza, mykologa i fotografa tylko raz i to w Szkocji parę ładnych lat temu spotkałem grzybiarza, który nie był ani mykologiem ani członkiem jakiegoś klubu.

A tylko dwa razy udało mi się namówić kogoś do skosztowania grzybów z lasu. Oczywiście nie muszę podkreślać, że wszystkie trzy osoby to Polacy z pochodzenia.

Restrykcje na zbieractwo grzybów były między innymi efektem działania takich jak nasz klubów mykologicznych, których zadaniem jest klasyfikacje i oznaczenie gatunków grzybów pojawiających się w naszych lasach, badanie ich rozpowszechnienią i występowanie. Zauważyliśmy bowiem, że komercjalne zbieranie grzybów w lasach koło Londynu, gdzie hordy bezrobotnych były zatrudnione w tym właśnie celu, doprowadziły do całkowitego wyniszczenia jakichkolwiek grzybów.

Ludzie ci zbierali wszystko co było na widoku, przynosili to do punktów skupu gdzie decydowano co jest jadalne a co nie. Jadalne owocniki szły do sklepów a góry niejadalnych zaśmiecały okolice.

Wysokie ceny transportu i odległość do lasów uczyniły zbieractwo nieopłacalne. Rzadko można spotkać takiego jak ja “postrzeleńca”, który wydaje 20 funtów na benzynę żeby znaleźć to co w sklepie można kupić za dwa funty – to jest 20gramowa torebkę suszonych prawdziwków, kozaków, czy innych grzybów z kontynentu. Świeże kurki kosztują tu 4.5 funta za 100 gramów, widziałem także słoiki z polskimi grzybami w marynacie i oleju – kosztują grosze.

Komentarze członków klubu Darz Grzyb na w/w artykuło >>> Kliknij