MUCHOMOR SROMOTNIKOWY (Amanita phalloides)

Nazwy regionalne: muchomór zielonkawy lub bulwiasty, muchar lub muchoraj zielony, bedłka cebulasta, podsadka zielona, bełdka słupiatkowata,
- skórka kapelusza o średnicy od 5 - 15 cm może mieć kolor zielonożółty, oliwkowozielony, szarozielony lub brązowo zielony z tendencją do blaknięcia pod wpływem słońca czy silnych opadów; może być także biały o matowym, jedwabistym połysku,
uwaga: zdolność zmieniania wyglądu (barwy), wilgotny lekko kleisty, z promienisto biegnącymi włókienkami,
- na powierzchni kapelusza bardzo rzadko pozostają resztki białej osłony całkowitej, okrywającej owocnik w początkowym stadium rozwoju .
- blaszki są zawsze białe, szerokie, miękkie i dość gęsto ułożone; przy trzonie wolne; u starszych okazów z delikatnym zielonawym nalotem;
- u nasady trzonu znajduje się bulwiaste zgrubienie o średnicy do 4 cm, otoczone charakterystyczną dla tego grzyba kielichowatą pochwą. Górna, wolna część pochwy jest skórzasta, miękka i lekko postrzępiona, na zewnątrz zabarwiona biało, od wewnątrz - zielonożółta.
- trzon prosty, o kształcie cylindrycznym, u góry lekko się zwęża; ma tę sama barwę co pochwa, a niekiedy pokryty jest oliwkowozielonymi plamkami; nasada trzonu oraz pochwa tkwią zazwyczaj w podłożu; może do chodzić do 12 (15) cm wysokości i 2,5 cm grubości, żółtawy lub zielonkawy z charakterystycznym, wężykowatym wzorkiem; początkowo wewnątrz watowaty, w starszych owocnikach pusty,
- miąższ grzyba jest zawsze biały,tuż pod skórką kapelusza lekko żółtooliwkowy,
poniżej blaszek, na trzonie, zwisa ukośny, biały, miękki pierścień - pozostałość osłony przykrywającej blaszki młodego owocnika; powierzchnia pierścienia jest najczęściej gładka, czasem rowkowata (odciski blaszek),
- młode grzyby prawie nie mają zapachu,
a starsze przypominają zapachem miód;
stare - zapach nieprzyjemny;
- smak jest bardzo delikatny i przyjemny,
NIE PRÓBOWAĆ !
- wysyp zarodników biały; zarodnki 8-11
x 7-9 µ m., owalnokulistawe,gładkie, amyloidalne, bezbarwne;
- występowanie (podobnie jak mchomor cytrynowy) zwykle pod dębami, jak i bukami, rzadko w lasach iglastych; woli gleby bogatsze, nie unika wapiennych, rośnie od lipca do października, u na pospolity, rośnie pojedynczo,
- substancje trujące: amatoksyna, a ,b ,g -amanityna;

1. ZIELONYMI GOŁĄBKAMI (Russula)
-nie mają ani pochwy, ani pierścienia np. gołąbek zielonawy
nazwy regionalne: serowiatka zielonawa, syrojeżka zielonawa, surojadka zielonawa, zielonka, cyganka, brzozówka, gołąbka, surowiatka, siwek, siwka,

2. GĄSKAMI ZIELONKAMI (Tricholoma flavovirens) - blaszki zielone, brak pierścienia.
nazwy regionalne: gąska zielona, zielonka, zieleniatka, prośnianka, rycerzyk szlachetny, członka, gąska żółta,

3. PIECZARKAMI (Agaricus) - blaszki zabarwione początkowo na różowo, później na brązowo i też nie mają pochwy, np. pieczarka polna,
nazwy regionalne: pieczarka prawdziwa, pieczarka szlachetna, pieczarka ogrodowa, szampion, piekarka, piekarz, pieczka, gnajanka,

4. PURCHAWKAMI( Lycoperdon) - (całkiem młode okazy muchomorów), np. z Purchawką chropowatą (Lycoperdon perlatum),

nazwy regionalne: purchawka szorstka lub brodawkowata, prochówka, purchadka, purchawica, purchówka, puchawka, kurzawka,

5. ŁUSKOWCAMI (Pluteus) np. z Łuskowcem jelenim (Pleteus cervinus),

MUCHOMOR JADOWITY (Amanita virosa)

Nazwy regionalne: muchomór biały
młode owocniki przypominają wyglądem jajko.

- Z czasem, po pęknięciu osłony całkowitej rozwija się tępo stożkowaty, później dzwonko-waty, biały kapelusz o średnicy 4 - 10 cm.
- w początkowych stadiach rozwoju grzyba skórka kapelusza jest śluzowata, szybko jednak staje się sucha, gładka i połyskliwa.Czasem bywa pośrodku zabarwiona na żółto lub brązowo.
- gęste, białe blaszki u młodego grzyba są okryte osłoną.
- prosty trzon zwęża się ku górze; trzon
poniżej pierścienia pokryty odstającymi
łuseczkami,w późniejszym okresie staje się
gładki.,
- u podstawy przechodzi w białą pochwę.
- pierścień jest biały, gładki i wiotki.
- miąższ jest stosunkowo cienki, śnieżno biały,
- z wiekiem nabiera nieprzyjemnego zapachu.
- po ugotowaniu ma łagodny, wprost doskonały smak.
- rośnie najczęściej w lasach iglastych, na niżu pod sosnami, na wyżu - pod świerkami Rośnie od sierpnia do września.

1. PIECZARKAMI (Agaricus)
- te mają zabarwione blaszki (od koloru szarego przez różowy do szaroczekoladowego) i nie mają pochwy,
nazwy regionalne: pieczarka prawdziwa, pieczarka szlachetna, pieczarka ogrodowa, szampion, piekarka, piekarz, pieczka, gnajanka,

2. CZUBAJKAMI (Macrolepiota),
np. z Czubajką kanią (Macrolepiota procera),

nazwy regionalne: czubajka wyniosła, sowa, stroszka strzelista, deszczochron, parasolowiec, parasolnik, bedłka parasolowata, drop, kania, czubaj, czubak, gularka, gapa,

3. WODNICHAMI (Hygrophorus),

4.GĄSÓWKAMI (Lepista), np., z Gąsówką nagą (Lepista nuda),

nazwy regionalne: bedłka fioletowa, rycerzyk fioletowy, gąska fioletowa, psia lub dzika, członka naga, członka psia,

5. GĄSKAMI (Tricholoma),

nazwy regionalne: gąska zielona, zielonka, zieleniatka, prośnianka, rycerzyk szlachetny, członka, gąska żółta,

6. MLECZAJAMI (Lactarius), np. z Mleczajem rydzem (Lactarius deliciosus),

nazwy regionalne: rydz smaczny, rydz prawdziwy, rydz pański, mleczaj smaczny, rydzyk, ryżyk, ryżak, rydzek, rycek, ryżok,

lub Mleczajem smacznym (Lactarius volemus)

nazwy regionalne: mleczaj krówka, krówka, mlecz, mleczak, mlecznik, mleczarz, mleczar

ka, rydz czerwony lub smaczny,

7. GOŁĄBKAMI (Russula),

nazwy regionalne: serowiatka zielonawa, syrojeżka zielonawa, surojadka zielonawa, zielonka, cyganka, brzozówka, gołąbka, surowiatka, siwek, siwka,

8. MAJÓWKĄ WIOSENNĄ

ma ona zawsze białe lub lekkożółte blaszki i nigdy nie zabarwia się na czerwono przy dotykaniu. Zapach jej jest intensywnie mączny.

9. PURCHAWKAMI (Lycoperdon) - (młode owocniki muchomora),

nazwy regionalne: purchawka szorstka lub brodawkowata, prochówka, purchadka, purchawica, purchówka, puchawka, kurzawka,

STRZĘPIAK CEGLASTY (Inocybe patouillardii)

Nazwy regionalne: włókniak ceglasty,
- mięsisty kapelusz, o średnicy 2,5-9 cm,
u młodych grzybów jest kuliście sklepiony, u starszych rozpościera się płasko i prawie zawsze ma na środku wyraźny garbek. Skóra jego jest trochę włóknista. W późniejszych stadiach rozwojowych brzegi kapelusza w wielu miejscach pękają i wiotczeją.
Kapelusz u młodych grzybów jest biały lub żółtawy. Z wiekiem czerwienieje stopniowo i w końcu zmienia zabarwienie na cynobrowo-brązowe. Młodsze owocniki po dotknięciu barwią się na czerwono.
- blaszki są gęste i niezbyt szerokie, z początku białe, następnie w kolorze ochry, na ostrzach białawe i kosmykowate, a w miejscach uszkodzeń- czerwone, później barwa ich przechodzi w cynobrowy brąz.
- trzon ma kształt cylindryczny i w dolnej części lekko się rozszerza. Jego długość wynosi 5-20 cm, średnica 1-2 cm. Jest włóknisty, na górze kosmkowaty i białawy.
- miąższ kapelusza jest biały, w miejscach pęknięć zabarwiony lekko na czerwono, w trzonie - intensywniej czerwony; zawiera 500 razy więcej trucizny - muskaryny - niż muchomór czerwony.
- zapach owocowy,
- smak łagodny.
- ze względu na wysoką zawartość toksyn,
dawka 40 - 80 g surowych owocników jest dla człowieka śmiertelna.
- grzyb rośnie od maja do lipca; w parkach i ogrodach, pod dębami oraz innymi drzewami liściastymi na glebach o wysokiej zawartości wapnia.

1. WIERUSZKĄ TARCZOWATĄ (Entoloma clypeatum) -przy odróżnieniu strzępiaka od wieruszki tarczowatej winne być uwzględnione dojrzałe owocniki tego grzyba, gdyż tylko w ich przypadku różnice są dostatecznie wyraźne. Dojrzałe wieruszki tarczowate mają różowe blaszki. Powierzchnia kapelusza wieruszki nie barwi się na cynobrowo.

2. MAJÓWKĄ WIOSENNĄ ( Calocybe gambosa) - ale ta ma zawsze białe lub lekkożółte blaszki i nigdy nie zabarwia się na czerwono przy dotykaniu. Zapach jej jest intensywnie mączny.

3. PIECZARKAMI (Agaricus) - wcześnie pojawiającymi się,
nazwy regionalne: pieczarka prawdziwa, pieczarka szlachetna, pieczarka ogrodowa, szampion, piekarka, piekarz, pieczka, gnajanka,

HEŁMÓWKA OBRZEŻONA (Galerina marginata)

Nazwy regionalne: brak,
- kapelusz o gładkiej powierzchni, średnicy 1,5 -5 cm, ma początkowo dzwonkowaty kształt, później rozkłada się. Skórka kapelusza przy dużej wilgotności jest lekko śluzowata, na brzegach rowkowana, żółtobrązowa, podczas suszy - jasnoochrowo-brązowa.
- cynamonowobrązowe blaszki są przyrośnięte do trzonu.
- trzon włóknisty, lekko wygięty o średnicy do 7 mm, barwy ochrowej, u dołu - ciemno-brązowej.
- na trzonie pierścień - czasami odpadający na miejscu którego pozostaje ciemna obwódka.
- brązowawy miąższ jest bardzo cienki, zawiera amanitynę w ilości 40 % zawartości tej trucizny jak w muchomorze sromotnikowym,
- zapach i smak - podobny do ogórka,
- rośnie pojedynczo w małych kępkach, latem i jesienią, na pniach ściętych drzew, na gałęziach, na korze i wiórach drzew iglastych.

1. ŁUSZCZAKIEM ZMIENNYM

(Kuehnneromyces mutabilis) - ten jednak rośnie najczęściej na drewnie drzew liściastych (choć ostatnio spotyka się go na drzewach iglastych), choć łuszczak ma trzon ciemnobrązowy a hełmówka - żółty,

nazwy regionalne: bedłka zmienna, łuszczak, opieńka zmienna,

UWAGA! Hełmówki obrzeżonej praktycznie nie sposób odróżnić od jadalnego łuszczaka zmiennego; aby uniknąć ewentualnych zatruć - nie zbierajmy nigdy owocników łuszczaka, znalezionych na drewnie drzew iglastych.

ZASŁONAK RUDY (Cortinarius orellanus)

Nazwy regionalne: brak,
- nieregularnie pofałdowany kapelusz, o średnicy 4 - 9 cm, początkowo półkolisty i ma podwinięty brzeg, pod którym jest osłona blaszek, później przyjmuje kształt stożkowaty; u dojrzałych owocników rozpościera się on płasko i pośrodku ma niski, szeroki garbek; aksamitna, sucha, filcowata, drobno łuskowata skórka kapelusza na starość naga, kolor skórki kapelusza od pomarańczowego do czerwonobrązowego,
- blaszki są ząbkowane, dość rzadkie, grube, wysokie, brzuchate, szafranowożółtej barwy,przechodzącej stopniowo w pomarańczową, później w brązową, a na koniec w ciemny cynamonowy brąz.
- trzon cylindryczny, prosty lub czasem delikatnie wygięty i w dolnej części zwężający się; podłużnie włóknisty, twardy i żółtawy; na starość oraz po dotknięciu brązowieje,
- miąższ dość cienki, jasnożółtej barwy, zawiera truciznę orellaninę, silniejszą od trucizny muchomora sromotnikowego, atakującą głównie nerki,
- smak i zapach podobny do rzodkiewki,
- rośnie od sierpnia do października, pojedynczo lub małych grupach, głównie w lasach liściastych, przy czym wybiera dęby i kwaśne gleby.
- toksyna ma charakter kumulatywny;wielokrotne, powtarzające się spożywanie nawet małej ilości (także suszonych) owocników, powoduje przewlekłą chorobę nerek i wątroby; pierwsze objawy występują dopiero
po 17 dniach, przez co nie zawsze są kojarzone z zatruciem grzybami.

1. GĄSKĄ ŻÓŁTĄ (Tricholoma flavovirens) -

która ma jednak mączysty zapach, biały miąższ i żółte blaszki,

nazwy regionalne: gąska zielona, zielonka, zieleniatka, prośnianka, rycerzyk szlachetny, członka, gąska żółta,

2. PŁACHETKĄ KOŁPAKOWATĄ (Rozites caperata)

nazwy regionalne: bedłka, płachetka, płachcianka,, chochółka, kołpaczek, czubatka, turek,

ZASŁONAK SPICZASTY (Cortinarius speciosissimus)

kapelusz - średnica do 6 (8) cm, młode osobniki przeważnie są ostro stożkowate lub stożkowato-dzwonkowate, później wypukłe, zawsze z rozpoznawalnym,mniej lub bardziej zaostrzonym garbkiem; brzeg niekiedy postrzępiony, kolor pomarańczowobrunat-nawy lub czerwonawobrunatny. Powierzchnię ma drobno, filcowato włóknistą, z czasem nieco łysiejącą. Na brzegu młodych osobników można niekiedy zauważyć cytry-nowożółte resztki osłony.
- blaszki - przyrośnięte prosto lub zaokrąglone, grubawe, rzadko ustawione, o ostrzach lekkokarbowanych, pomarańczowo-brunatne, u starych rdzawobrunatne.
- walcowaty trzon stosunkowo długi, do 8 (10) cm i gruby do 1,5 cm, u podstawy słabo, maczugowato zgrubiały lub także lekko zwężony. Barwę ma mniej więcej taką samą jak kapelusz, bywa jednak bledsza.Trzon, przynajmniej młody, jest niekompletnie opasany wieloma ochrowożółtymi lub cytrynowożółtymi strefami osłony.
- miąższ - bladopomarańczowoochrowy,w trzonie również żółtawy,
- prawie bez zapachu,
- wysyp zarodników - rdzawobrunatny,
występowanie - rozpowszechniony na terenie Alp i w Niemczech do linii Menu, bardziej na północ -bardzo rzadki; jest to gatunek charakterystyczny dla borów bagiennych i innych borów szpilkowych bogatych w mchy, wilgotnych, kwaśnych, spotykany koło czarnej jagody i świerka. Pojawia się od sierpnia do października.
- zawiera podobne substancje trujące co pokrewny mu zasłonak rudy, a wśród trucizn tej grupy grzybów znajdują się trucizny odporne na temperaturę.

- podobnymi gatunkami tej samej grupy,

Nazwy regionalne: babie uszy, babi uch, babieusz, grzyb majowy, smardz,
- kapelusz (główka) wym. 4 -12 x 2 - 8 cm, nieregularnie kulista, silnie mózgowato pofałdowana, czerwono-brazowokasztanowa lub ochrowobrązowa
- trzon wym. 1 - 8 x 2 - 4 cm, brudnobiały lub żółtawy, silnie bruzdowany, delikatnie omszony, cylindryczny, w dole zgrubiały, początkowo gąbczasty, później pusty, podzielony na komory, główka i trzon są nieregularnie poprzerastane,
- miąższ białawy, woskowaty, kruchy,
- smak przypomina surowe, niedojrzałe orzechy, przyjemny
- zapach przyjemny,
- zarodniki 20-25 x 10-13 µ m., eliptyczne, gładkie,
- wysyp biały,
występuje zwykle na na piasku w borach sosnowych, na miejscach składowania drewna, na zrębach zupełnych, na pniakach drzew, przeważnie w grupach, w okresie marzec - maj. Na nizinach miejscami jeszcze pospolita, nie należy jej spożywać nawet po sparzeniu i odlaniu wody, zawiera trującą substancję gyrmitrynę, świeża piestrzenica zawiera trujący kwas helwelowy, który atakuje czerwone ciałka krwi, kwas helwelowy nie rozpuszcza się w zimnej wodzie, łatwo jednak w wodzie gorącej,

1. SMARDZEM STOŻKOWATYM (WYNIOSŁYM)(Morchella elata)

nazwy regionalne: smordz, zmarszcz, smarcel, spiczak, smardz spiczasty, smorz, smorcel, smardz kręgielkowaty,

2. SMARDZEM PRASKIM

- kapelusz z żeberkami, tworzącymi
głębokie komory,