Uprawa grzybów

Uprawa grzybów

Wzmianki o uprawie grzybów pochodzą z początków naszej ery i dotyczą kultur azjatyckich. W Japonii i Chinach uprawiano od dawna grzyby uszakowate ( Auriculariaceae)a także shii-take - (Lentinus edodes). W Europie, w krajach śródziemnomorskich, próby uprawy grzybów truflowatych notowano już w XVI w. pne.
Z roku 1600 pochodzi wzmianka o uprawianiu pieczarek w Paryżu. Rozwój uprawy grzybów w naszych czasach datuje się od zakończenia II wojny światowej. Wszystkie gatunki uprawiane na wiekszą skalę są saprofitami. Grzyby tworzące mikoryzę z drzewami nie dają się uprawiać; przy próbach ich sztucznej uprawy stosuje się zwykle szczepienie sadzonek ( drzew) grzybnią. Ta metoda daje w ostatnich latach pewne efekty przy uprawie trufli. - (Lentinus edodes). W Europie, w krajach śródziemnomorskich, próby uprawy grzybów truflowatych notowano już w XVI w. pne.
Z roku 1600 pochodzi wzmianka o uprawianiu pieczarek w Paryżu. Rozwój uprawy grzybów w naszych czasach datuje się od zakończenia II wojny światowej. Wszystkie gatunki uprawiane na wiekszą skalę są saprofitami.
Grzyby tworzące mikoryzę z drzewami nie dają się uprawiać; przy próbach ich sztucznej uprawy stosuje się zwykle szczepienie sadzonek ( drzew) grzybnią. Ta metoda daje w ostatnich latach pewne efekty przy uprawie trufli.
Jeżeli przyjrzeć się wartościom odżywczym grzybów można stwierdzić, że grzyby są ważnym źródłem włóknika (celulozy). Zawartość białek w suszu grzybowym waha się od 8-36%.
Grzyby zawierają więc więcej trawionych przez człowieka białek niż warzywa ale mniej niż mięso. Zawartość tłuszczów jest notowana na poziomie 1,5 -5%. Monosacharydy i oligosacharydy stanowią 20 -30% suchej masy. Polisacharydy są reprezentowane przez glikogen (ok. 5%) oraz formy niestrawne takie jak chityna, mannany i glucany. Stosunkowo wysoka jest zawartość witamin z grupy B, E i K. Grzyby zawierają wiele składników mineralnych; azot, sód, fosfor, wapń, żelazo i miedź.
Mają jednak niezbyt "sympatyczną" właściwość akumulacji metali ciężkich takich jak kadm, ołów i rtęć. Ich koncentracja jest niekiedy bardzo wysoka, szczególnie w terenach zagrożonych przez przemysł. Grzyby świeże zawieraja około 90% wody stąd też 100 gramów świeżych grzybów zawiera około 30 do 140 kJ wartości energetycznej co sprawia, ze grzyby należy traktować jako pokarm dietetyczny.

Do grzybów uprawianych obecnie na większą skalę można zaliczyć:
- pieczarki ( Agaricus edulis i Agaricus bisporus),
- boczniaki, głownie boczniaka ostrygowatego ( Pleurotus ostreatus) i jego krzyżówki,
- pierścieniaki ( Stropharia rugosoannulata),
- twardziak jadalny ( Lentinus edodes), "shii- take"
- zimówkę aksamitnotrzonową ( Flammullina velutipes),
- truflę czarnozarodnikową ( Tuber melanosporum),
- pochwiaka ( Volvariella volvacea).

Uprawa chińskiego czarnego grzyba Auricularia polytrycha

Ten gatunek grzyba, należący do rzędu uszakowych ( Auriculariales)już od wielu stuleci uprawiany jest w krajach południowowschodniej Azji. Można go także uprawiaću nas, w bardzo prosty sposób w warunkach domowych. Owocniki tego grzyba rosną powoli (przez kilka tygodni) i ciągle można mieć do dyspozycji świeże. Uprawa może byc prowadzona przez cały rok a więc grzybobranie można urządzać codziennie. W warunkach polskich jest to ważne szczególnie w zimie. Dla rozwoju grzybów odpowiednia jest temperatura 20 stopni a taka panuje w naszych mieszkaniach.
Grzybnię zaszczepia się na kłodach ( polanach, gałęziach) czarnego bzu, pozbawionych kory. W polanach wierci się otwory lub wykonuje głębsze nacięcia piłką. Na każde 15 cm długości polana bzowego robi się zwykle dwa otwory (nacięcia). Im gęściej jest drewno zaszczepione tym szybciej rozwija się grzybnia. Drewno do zaszczepienia powinno być pozyskane po okresie rozwojowym, najlepiej w zimie po opadnięciu liści. Powinno być wilgotne ale nie w takim stopniu jak na wiosnę. Zbyt wilgotne (żywe) drewno długo opiera się grzybowi. Zamiast czarnego bzu można użyć także drewna brzozowego, topolowego, osikowego a nawet olchy czy jesionu, należy się jednak wtedy liczyć z mniejszą produktywnością.
Zaszczepione polana należy włożyć do mocnego worka z polietylenu i zawiązać. Worek należy położyć w ciemnym pomieszczeniu ( piwnicy) w temperaturze ok. 20 stopni. Jeżeli drewno nie było dostatecznie wilgotne można do worka przed zawiązaniem wlać 1 lub 2 dl czystej wody. Polana przerastają grzybnią przez okres 3 do 5 miesięcy. Ten czas zależy od wielu czynników a m.in. gęstości szczepienia, grubości drewna, temperatury itd. Gdy grzybnia przerośnie drewno osiąga stadium dojrzałości i może wytwarzać owocniki. Wtedy polana należy wyjąć z worka i ułożyć w większym naczyniu ( wanience, miednicy, skrzynce na kwiaty) na dno którego należy nalać wody ( 2 - 3 cm licząc od dna naczynia). Naczynie z polanami należy przykryć przezroczystą folią aby wytworzyć środowisko stale wilgotne o niewielkiej wymianie powietrza. Grzyby najlepiej rosną przy mało intensywnym oświetleniu ( ale nie w ciemności). Najbardziej odpowiednie oświetlenie to takie jak podczas pochmurnych dni z opadami deszczu.

Sposób uprawy w skrzynce na kwiaty ( wg. dr T. Syrovatki). Zaszczepione polana są ułożone na macie z włókna szklanego, która przepuszcza wilgoć

Prosty sposób uprawy Ucha Judasza w mieszkaniu, z wykorzystaniem miednicy.

Stopniowo na powierzchni drewna, nad wodą, zaczynają się pojawiać owocniki grzyba, które rosną powoli ale dorastają czasem do rozmiarów o średnicy 10 do 15 cm. Zbierać należy owocniki wyrośnięte ale młode,takie które na zewnętrznej powierzchni są jeszcze czerwone. Starsze owocniki ciemnieją (czernieją). Wodę należy zmieniać co 2 tygodnie a w lecie co tydzień. Przy wysokich temperaturach można grzyby spryskać czystą wodą; sprzyja to wzrostowi owocników. Po zbiorze owocników klocek należy obrócić tak aby część będąca dotąd nad wodą znalazła się w wodzie. W okresie letnim uprawa może być prowadzona w niewielkim tunelu foliowym, gdzie można regulować intensywność światła poprzez zasłanianie dachu. Temperatura nie powinna jednak przekraczać 25 stopni. Wszystkie materiały używane przy uprawie nie mogą być szkodliwe dla zdrowia, np. naczynia, w których układa się klocki powinny być z materiału, w którym wolno przechowywać wodę pitną.
W podobny sposób można uprawiać inne grzyby np. boczniaki lub występujące także w Polsce Ucho bzowe ( Judaszowe ucho); Auricularia auricula-jude (Bull.ex St.-Am.) Berk. Nasze judaszowe ucho ma jednak bardzo cienkie ścianki owocników.

Tekst i rysunki pochodzą z strony http://www.myko.cz/ tłumaczenie na język polski Tadeusz Ruchlewicz - członek klubu Darz Grzyb (bardzo dziękuje za tłumaczenie Panie Tadeuszu)