Strona główna - Serwis miłośników grzybobrania - Na grzyby 1| Mapa serwisu | Spis gatunków | Nawigacja | O stronie | Objaśnienia | Moje wyprawy | Ciekawostki |
| Klub Darz Grzyb | Kiedy w las | A. Mickiewicz | Ciekawe linki | Nowości | Słownik | Literatura | Przepisy | Ankieta |

 

ZATRUCIA GRZYBAMI

| O zatruciach w internecie |Nowość

| Amanityna | Gyromitryna | Muskaryna | Kwas ibotenowy | Grzyby i alkohol | Inne toksyny |
| Toksyny grzybowe o przedłużonym lub opóźnionym czasie działania | Postępowanie przy zatruciach |

 

Mimo wszelkich ostrzeżeń każdego roku lekkomyślność prowadzi do ciężkich zatruć grzybami. Ich przyczyną nie muszą być wcale śmiertelnie niebezpieczne muchomory - sromotnikowy, wiosenny, czy jadowity. Niemal każda rodzina grzybów ma swoich trujących przedstawicieli. Z tego powodu należy znać grzyby trujące zanim pójdziemy na grzybobranie. Nie wolno przeprowadzać prób smakowych z nieznanymi grzybami. Jak się mówi grzyby wszystkie grzyby są jadalne - ale niektóre tylko raz ...

Aby być pewnym że dany gatunek jest jadalny trzeba dobrze znać się na grzybach :) . Tym którzy nie są pewni czy dany gatunek jest jadalny radzę wyrzucić grzyby. Moja rada nie zbierając grzybów z blaszkami eliminujemy dużo śmiertelnie trujących grzybów.

Amanityna.

Większość zatruć śmiertelnych powoduje użycie do przyrządzania potraw z zielonego muchomora sromotnikowego, jego albinotycznej odmiany muchomora wiosennego. Spośród 12 poznanych grzybowych trucizn, działających bardziej lub mniej na człowieka, najgroźniejsza jest działająca na wątrobę i najczęściej powodująca przypadki śmiertelne amomityna. Jej dzialanie ujawnia się między 10 a 11 godziną po spożyciu. Ostre bóle żołądka połączone z wymiotami i biegunką to pierwsze objawy. Równocześnie występuje silny spadek ciśnienia krwi, przyspieszenie pulsu, stany szokowe i odwodnienie organizmu. Po 1 lub 2 dniach, przy dobrej opiece zauważalna jest poprawa stanu zdrowia. Wówczas ujawniają się uszkodzenia wątroby. Jeśli dawka spożytej trucizny była duża, śmierć następuje po 4 do 7 dniach i niemal zawsze spowodowana jest niewydolnością wątroby.

Amanityna jest bardzo trwałą trucizną. Gotowanie w najmniejszym stopniu nie zmniejsza jej możliwości na organizm. Wysuszone muchomory sromotnikowe nawet po 10 latach są w pełni toksyczne. Wystarczy zjedzenie 50 gramów świeżych grzybów zawierających amanityne, aby spowodować śmierć dorosłego człowieka. Ostatnio stwierdzono również duża zawartość amanityny również w hełmówce obrzeżonej (bardzo podobnej do jadalnych łuszczaków zmiennych).

Gyromitryna

Piestrzenica kasztanowa, choć w Europie Wschodniej od dawna traktowana jako grzyb jadalny, powoduje ciągle nowe przypadki zatruć, nierzadko śmiertelnych. Nie pomaga wielokrotne gotowanie tych grzybów . Warto wiedzieć że trucizna pojawia się w parze wodnej, powstającej przy gotowaniu i samo jej wdychanie oparów prowadzi do zatrucia. Wysuszone piestrzenice kasztanowate uchodzą za nietrujące, ponieważ większa część toksyny odparowuje. Jednak śladowe ilości trucizny pozostają, dlatego piestrzenice kasztanowe nie mogą być polecane jako grzyby jadalne.

Muskaryna

Muskarynę odkryto najpierw w muchomorach. Toksyna ta występuje w nich jednak w minimalnych ilościach, niemal nie powodujących widocznego szkodliwego działania. Działa ona szybko i gwałtownie na układ krwionośny, powoduje wysoką potliwość, stany lękowe, wymioty i bóle brzucha . W większych stężeniach wywołuje śmierć na skutek zatrzymania akcji serca. Na szczęście istnieje naturalnatoksyna neutralizująca działanie muskaryny: jest to atropina, produkowana przez krzew wilczej jagody. Przy szybkiej i prawidłowej interwencji lekarza dziś niemal nie występuje śmiertelne zagrożenie muskaryną.

Muskaryna występuje w dużym stężeniu zwłaszcza w wielu strzępiakach (ziemistym, ceglastym, strzępkowym).

Występuje też w lejkówce obielanej. Niewielkie ilości tej trucizny w stężeniach nie mających wpływu na organizm ludzki, znaleźć można nawet w tych gatunkach, które traktowane są jako grzyby dopuszczone do spożycia, np. Borowik ponury. Niewielkie ilości zawiera również grzybówka czysta.

Kwas ibotenowy

Najpiękniejsze grzyby naszych lasów - muchomory czerwone zawierają kwas ibotenowy. Skoncentrowany jest on głównie w blaszkach i miąższu. Kwas ibotenowy rozkładany jest w ogranizmie na muscimol, atakujący w perwszym rzędzie centralny system nerwowy. Prowadzi to do zaburzeń świadomości, halucynacji, stanów zaniepokojenia i odurzenia. Bardzo podobny do muchomora czerwonego, muchomor plamisty zawiera podobne toksyny, a jego działanie jest jeszcze bardziej gwałtowne. Zanotowano wiele pomyłek zbieraczy którzy w/w gatunki mylili z muchomorem czerwonawym (jadalnym) - efekty były tragiczne. Czy warto zbierać muchomory czerwonawe ? (jadalne) - wątpię ....

Toksyny grzybowe o przedłużonym lub opóźnionym czasie działania.

Z zasłonianaka spiczastego i kilku spokrewnionych, podobnie wyglądających zasłonakowatych, wyodrębniono w ostatnich dzięsięcioleciach toksynę, nazwano orelaniną od łacińskiej nazwy pomarańczoworudego i najbardziej niebezpiecznego grzyba tej grupy trucicieli, zasłoniaka rudego ( Cortinarius orellanus). Zatrucie tymi grzybami przebiega wyjątkowo złośliwie. Po silnych dolegliwościach żołądkowo-jelitowych, w wielu przypadkach ustępujących całkowicie, po upływie tygodnia, dochodzi do zakłóceń pracy nerek, które najczęściej nie są interpretowane jako następstwa zatrucia grzybami. Bez właściwego postępowania lekarskiego zatrucie to ma nierzadko przebieg śmiertelny: leczenie trwa, zależnie od okoliczności, nawet ponad rok i może spowodować niemożliwe do usunięcia, trwałe uszkodzenia nerek.

Za jeszcze bardziej perfidny uważany jest krowiak podwinięty (olszówka) od dawno uważany za wyjątkowo trujący w stanie surowym i znakomity w smaku grzyb jadalny po wielokrotnym obgotowaniu. Jednokrotny posiłek z tych grzybów może być jedzony bez żadnych obaw. Powtórne spożycie prowadzi do natychmiastowych reakcji obronnych organizmu przeciw nierozpoznanej do dziś toksynie. Te gwałtownie objawiające się zatrucia z zespołem objawowym podobnym do białaczki mogą wystąpić po wieloletniej przerwie w spozywamiu tych grzybów i przy powtórce mają już przebieg smiertelny.

Grzyby i alkohol (Kopryna)

Czernidlak pospolity, smaczny i lubiany (ciekawe przez kogo) grzyb jadalny, zawiera koprynę, toksynę blokującą rozkład alkoholu w organiźmie ludzkim. Jeżeli w ciągu dwóch dni po zjedzeniu tych grzybów zostanie wypity alkohol, nawet w bardzo niewielkich ilościach lub wręcz przyjęty np. z lekami, dochodzi do gwałtownych reakcji, które zależnie od okoliczności mogą skończyć się nawet śmiertelnie. Sam grzyb jest całkowicie nieszkodliwy : jego działanie polega tylko na katalitycznym wzmaganiu trującej siły alkoholu, który i bez tego jest wystarczająco trujący ;) Kopryna została znaleziona również w niektórych innych grzybach, jednak nie stwierdzono porównywalnych z czernidłakiem pospolitym skutków ich działania.i

Inne toksyny zawarte w grzybach (borowik szatański, wieruszka zatokowa, gąska tyggrysowata)

Oprócz grzybów trujących, których składnik wpływają na określone funkcje organizmu i których skład chemiczny oraz sposób działania jest w większości przypadków znany, istnieją również liczne gatunki powodujące niedomagania układu trawiennego,chociaż w zasadzie nie zalicza się ich do grzybów trujących. Powody takich zatruć, objawiających się po zjedzeniu nawet grzybów zaliczanych do bardzo smacznych i pełnowartościowych, nie są do dziś znane, jako że na drodze analiz nie udało się wyodrębnić żadnych powodujących je toksyn. W śród grzybów rurkowych znany jest borowik szatański, jedyny trujący grzyb w tej grupie, który połknięty na surowo w minimalnych nawet ilościach powoduje wyraźne i  przez wiele dni utrzymujące się niedomagania układu trawiennego. Spośród grzybów blaszkowych znane są przede wszystkim wieruszka zatokowa i gąska tygrysowata, których przyjemny smak mąki już wielu miłośników grzybów w szybkim czasie powodował gorzki żal na wspomnienie miłego i smacznego posiłku.

Postępowanie przy podejrzeniu zatrucia grzybami

  • Natychmiast opróżnić żółąde. Pić ciepławą wodę z solą (dzieci tylko wodę, bez soli) i spowodować wymioty. W żadnym razie nie zażywać środków przeczyszczających.
  • Natychmias zapewnićpomoc lekarza
  • Zbezpieczyć resztki pozostałe z czyszczenia grzybów, resztki jedzenia i wymiocin: pozwoli to na precyzyjną diagnozę.
  • Wszystkie osoby, które jadły to samo danie, winny natychmiast poddać się kontroli lekarskiej, nawet jeśli (jeszcze ) nie odczuwają żadnych dolegliwości.
  • Jeśli oznaki zatrucia występują bardzo późno, najczęściej dopiero po 10 lub 11 godzinach po posiłku, istnieje wówczas podejrzenie zatrucie muchomorem sromotnikowym, wiosennym lub jadowitym, możliwym do neutralizacji tylko w specjalistycznych klinikach.
  • Również przy natychmiast objawiających się zatruciach, wskazujących na spożycie grzybów nie zagrażających życiu, należy natychmiast zapewnić pomoc lekarską. Nie można przecież wykluczyć że w posiłku nie znalazły się też inne trujące grzyby, które zadziałają dopiero później.

O zatruciach w internecie   Nowość

Zatrucia grzybami
inż. Dorota Przybylak
Oddział Higieny Żywienia, Żywności i Przedmiotów Użytku

 

Zatrucia grzybami
Wojewódzka Stacja Epidemiologiczna w Olsztynie

 

Zatrucia grzybami
"Przewodnik grzyboznawczy"
doc. dr hab. Maria Lisewska
mgr inż. Marian Szmid
recenzenci
dr n. farm. Maria Klawitter
doc. dr hab. Władysław Wojewoda 1989 rok